شعري از سيد علي صالحي

باد از احتياط پاورچين پرده ها،

لبريز بازي وزيدن بود.

پرنده آمد؛

كمي رو به پيراهن چهل دانه ي انار خسته نشست.

تشنه بود؛

خواب انار ديده بود؛

چيزي نگفت.

آن سوتر ، پشت پنجره ،

سايه سار قفس ها ، پيدا بود.

پرنده هيچ نپرسيد،

اين منقل روشن و

اين سيخ برهنه براي چيست؟

تنها لبه ي تيز چاقوي كهنه اي،

كنار پاشويه،

داشت سر به سر ماه سر بريده مي گذاشت.

نقدها و نظرها:

اصلان قزللو - چهارشنبه ۲۱/۱/۸۷- ساعت۱۷

شعر ، يك داستان نيست . يك قضيه ي رياضي هم نيست. بلكه يك شعر است كه هر كس مي تواند از زاويه اي به آن بنگرد. شعر مي تواند يك قصه باشد ؛ اما نه يك قصه ي كامل ، بلكه بخش برجسته و حساس آن . مخاطب مي تواند پيش و پس يا جوانب آن را با توجه به بخش معلوم ببيند و كشف كند و از اين كه در كمال داستان هميار نويسنده يا شاعر بوده است ، به خود ببالد و از آن لذت ببرد.

  يك قضيه ي رياضي هم نيست كه فقط يك راه حل يا يك پاسخ داشته باشد. بلكه راه حل هاي متعدد و پاسخ هاي گوناگون دارد. نا گفته پيداست كه هر مخاطب ، هر چه را كه بخواهد نمي تواند از آن بيابد . اما پاسخ هاي درست با توجه به متن و مصراع ها و تركيب ها و جمله ها بسيار است.

  يك مثال ساده: اگر شما بر روي يك خط ، يك زاويه ي 60 درجه رسم كنيد و به شخص ديگري نشان بدهيد و از او بخواهيد زاويه ي اين تصوير را به شما نشان دهد، و او بگويد ، دو زاويه در آن است ، تعجب مي كنيد؟ فرياد مي زنيد ؟ خشمگين مي شويد؟ و سپس مي گوييد:" نشانم بده." او يك زاويه ي 60 درجه و يك زاويه ي 120 درجه به تو نشان مي دهد . اگر منصف باشيد ، آرام مي گيريد و مي پذيريد. او زاويه ي ديگري را كنار زاويه ي شما ديده و نشان داده است . اما شما كه زاويه را رسم كرديد ، فقط همان يكي را در نظر داشتيد.

حال همان زاويه را به شخص ديگري نشان مي دهيد تا آسوده شويد كه بيش از دو زاويه در آن نيست. از جا مي پريد و فرياد مي كشيد ، وقتي او مي گويد سه زاويه است : من يك زاويه رسم كرده بودم ، شد دو تا . ديگر سه تا را نمي پذيرم ، مگر نشانم دهيد. و او به آرامي مي گويد : دو زاويه درست است اما زاويه سومي هم ديده مي شود . پايين خط را نگاه كن . يك زاويه ي 180 درجه هم اين جاست !

 اين همان شعر است كه هر مخاطبي بخشي از آن را مي بيند و با توجه به داده ها ، مچهول ها ي مفهومي يا تصويري را كشف مي كند و از كشف خود لذت مي برد.

حال شعر صالحي:

  وقتي كه باد بتواند با پرده بازي كند و حركتش دهد ، بي گمان باز است. پرنده ي در حال پرواز و تشنه ، وقتي آن را مي بيند ، به آن جا وارد مي شود و خوابش نيز تعبير مي شود: انار سينه دريده ي دانه پيدا!

  چرا پرنده چيزي نمي گويد ؟ نگفتن نشان ندانستن است يا "سكوت سرشار از ناگفته هاست؟"  اين درون مكان .

  به پشت پنجره هم نگاه كن. "سايه سار قفس ها پيداست." نكند اسارت در انتظار پرنده باشد. شايد اين ، اولين احساس اوست.

  حال نگاهي به اطراف مي كند: سيخ برهنه و منقل روشن و چاقوي كهنه ي تيز ! آه ! اين بار بدتر شد . مرگ و بدتر از آن ، كباب شدن در در انتظار اوست . چه سرنوشت شومي! پرنده از كجا فهميد چاقو تيز است ؟ از آن جايي كه عكس نيمه ي ماه (سربريده) در آن افتاده است. همه چيز عليه اوست. يا به درون قفس هاي آن سوي پنجره خواهد افتاد يا كشته خواهد شد و كباب! و وقتي "پرنده هيچ نمي پرسد " يعني بي خيال است ؟ يا خود را به دست سرنوشت سپرده است ؟ راه نجاتي نيست؟ " باد از احتياط پاورچين پرده ها/ لبريز بازي وزيدن بود. " هنوز پنجره باز است . پس راه نجاتي هست .

  زبان شعر ساده است. واژه هاي به كار رفته، ساده تر. حتا معمولي " منقل، سيخ ، چاقو  و ... اما آن چه توانسته است اين نوشته را شعر كند، هنجار گريزي هاي زباني ، واج آرايي هاي بي تكلف، انسان پنداري هاي زيبا و مهم تر از آن ابهام هاي شاعرانه در معنا و تعيين سرنوشت پرنده و واگذاري آن به فكر و توجه و ديد مخاطب است.

  به دو مصراع اول بنگريد: باد از احتياط پاورچين پرده ها / لبريز بازي وزيدن بود." پرده ها ، پاورچين و با احتياط حركت مي كنند و با د هم با پرده ها در حال بازي است. انسان پنداري پرده و باد را ببينيد . نغمه حروف را در همين ابتدا بشنويد : تكرار واج "ز" صداي باد را در گوش شما طنين انداز مي كند.

  به انار نگاه كنيد . پيراهن سرخ چهل دانه به تن دارد و خسته است . پرنده خواب مي بيند . همه چيز انساني است . و اصلا شعر ، زندگي است . يكسره خود زندگي.

در اين شعر يك پيام يا مفهوم يا يك هدف از پيش تعيين شده ، وجود ندارد كه آش كشك خاله باشد ؛ بخوري به پايت و نخوري هم به پايت باشد!  مخاطب در اين شعر فعال است . وظيفه ي مشاركت در ساخت تصاوير و مفهوم را دارد. محترم است .

 فرزانه ی شیدا-چهارشنبه۲۱/۱۱/۸۷-ساعت ۱۹:۵۷

شعر زیبا ی آقای صالحی درکوتاهی کلام نگاهی بر طبیعت زندگی ، خستگی های مأیوس کننده ، روزگار و بن بست های بدون چاره راه را ، به تصویر می کشد.
در مصرع اول بازی باد با پرده هائی که محتاطانه با آن روبرو می شوند تشبیهی زیباست از ناچاری پرده درمقابل بازی روزگار و پرنده نماد روح نگران انسانی ست که در تشبیه دانه های انار لباس اورا چهل تکه مینامد که نشبیه زیبائی ست از شکل انار وسخن از خستگی درخت وپرنده دارد که ناگزیر از تحمل است .
پرنده ی روح بی سخن برجای نشسته ونظارگر قفس هائی ست در پشت پنجره که نماد زیبائی، از اسارتهای بشر ی است در خفا !!! که بر آن هیچ جز سکوت گفته نمی شود و پرنده نیز چون می داند بی جواب می ماند هیچ نمی پرسد !!!
شعر در یأس خسته ی انسانی نگاه را به سیخ ها وآتش و سلاخان روزگار می کشاند وبازگو کننده ی این است که روح نه تنها از قفس آزاد نمی گردد که چون از قفس بدر آید جز مرگ وسوختن چاره راهی نمی یابد وبه دست چاقوی بی رحم روزگار سپرده می شود و شب نیز در ماه سر بریده ای که باز نماد قربانی شدن هاست به اتماتم می رسد!
در یک بی پناهی ، بی گناهی وحتی درماندگی محض انسانی، که نمی داند جز نگاه چه از او بر می آید وجز تسلیم نمی بیند !!!
در این شعر سخنی از رهائی نیست پروازی دوباره به شوق آزادی نیز دیده نمی شود وتماما تسلیم ناگزیر بشر بر واقعیت هائی ست که سوالی بر آن جایز نیست!!!
شعر آفریده شده از یک درد است در نگاهی که شاید محتاج فریادی ست که به نگاه اکتفا نموده است و روح وطبیعت نیز در زندگی به بازی گرفته می شود وخستگی روزانه وزندگانی را توصیف می کند وآن چه را که در اطراف او می گذرد! و این نگاه مایوسانه نیز جز همان از هیچ به هیچ رسیدن نیست !!!
از قفس به آتش و به مرگ !! نگاه شاعر زندگی را دردناک می بیند وزیستن را در مرگ تدریجی و خستگی ها وبازی های زندگی وبازیچه بودن به دست کسانی که سازنده یا دارنده ی قفس ها هستندو نهایت پرنده (روح وجان ادمی) جز برای به سیخ کشیدن او وسپردن او به اتش به نیست

2)شاعر آزادی را نمی بابد آسایش را نیز و در ذهن او رهائی وجود ندارد وهمه چیز به مرگ می رسد بی ان که نیاز به سوالی باشد و نگاه نگاهی غمزده بر ماهیت زندگی ست
ودراین میان جای پرواز به سوی رهائی یا حتی تلاشی برای رها شدن( وچون دیگران طعمه سیخ وآتش وسلاخ شدن نیز )یافت نمی شود در نهایت شاعر هیچ امیدی نیز در این نمی بیند که توان رهائی را درخود یا در پرنده رویائی روح خویش امتحان کند
وتنها به ماه نیمه ای نگاه می اندازد که ان نیز به رسم طبیعت سربریده زندگی ست!
شاعر غمگین و مأیوس است وزندگی جز نگاه بر غمها برای او نیست
شعر تشبیهات و تعبیراتی زیبا داشت معنا مشخص بود و درد آشکار ویاس تمامیت مفهوم شعر ، از دل شاعری ست که دیگر بهانه ای برای امید نمی یابد ازاین رو همه چیز را رو به مرگ می بیند و خسته بر جا مانده بر درختی خسته تر وداشتن یک زندگی در شبی تنها در بی صدائی وسکوت تمامیت چیزی ست که در این لحظه احساس می کند!!!
شعر اگرچه غمناک اما گویای حس شاعر در لحظه سرایش شعر بوده وبه زیبائی شکل گرفته وبه اتمام رسیده است
امید نگاه به زندگی در نگاهی شادتر باشد و تلاشمند تر برای زیستنی بهتر

آرزو غفوری-جمعه۳۰/۱/۸۷-ساعت۲۰:۵۵

شعر ایشان هویدای سادگی و زیبائیست معنی شعر و درک او همراه بیت بیت شعر می باشدتعریف واقعی از زندگی و دنیای م دارد و وجود بخش نادیده شده و گمی را آشکار می کند که شاید ما انسان ها به سادگی قادر به کشف آن نباشیم.نگاه پرنده در حقیقت نگاه دومی است که ما آن را در نهاد خود نگه می داریم . اگر بیدار شود تازه می فهمد که اطراف ما پر از پلیدی و بدیست و باید خود را مهیمن کرد.وجود پرنده/قفس/چاقو/منقل و سیخ ابزاری که از سوئی به کار و هم یاری هم می آیند با هم هستند و مکمل یکدیگر و از سوی یگر یکدیگر را سرکوب و نابود می کنند و مقابل یکدیگر قرار می گیرند و ه یک آرزو دارد خواسته هایش برآورده شود.شاعر نگاهی ژرف و بکری به طبیعت و انچه در آن نهفته است و آنچه ما با آن اضافه کرده ایم می اندازد.با خواندن شعر بیاد جمله معروفی می افتم که به بیان قدرت های متفاوت و متغییری حول و حوش ما خبر می دهد و هر کس در مسند خود قدرتی دارد اما نباید فراموش کند که"دست بالای دست بسیار است|"و زمانی خود او نیز طعمه و شکار قدرت بالاتر خواهد شد.شعر زیبا /کوتاه و یک پارچه ای را خواندم و زاویه نگاه شاعر توانا لذت بردم...با تشکر از شما