خانه ي نقد

نقد و تفسیر یک رباعی خیام

as86gol — Fri, 11 Dec 2009 11:29:18 GMT

ابر آمد و زار بر سر سبزه گریست

بی باده ی گل رنگ نمی باید زیست

این سبزه که امروزه تماشاگه ماست

تا سبزه ی خاک ما تماشاگه کیست؟

به شروعش نگاه کنید و چگونگی کاربرد زبانی را ببینید.از همان اول ضربه را

به مخاطب وارد می کند و از مخاطب می خواهد به گریستن ابر دقت

کند.زیرا حادثه ی بزرگی اتفاق افتاده است.ابر سوگوار است .به یکی یکی

عوامل دقیق تر شوید. همین واژه ی "زار" امر غمناک و تاسف باری را

گوشزد می کند .جان بخشی به ابر هم اثر انتقال احساس را بیش تر کرده است .در مصراع بعد، مخاطب را به کار دیگری فرا می خواند :"می"

نوشی!چرا او "می"نوشیدن را از مخاطبش می خواهد؟باید سفید خوانی

کرد: زیرا کاری از دستش بر نمی آید و گذر زمان بسیار تند است و او به

سبزه ها خواهد پیوست.حالا خودش داردسبزه ها را تماشا می کند.یعنی

انسان درحالی از امری لذت می برد که غم انگیز است . سبزه ها به ظاهر

زیباهستند ولی در واقع از خاک انسانی هستندکه در همین جا یا در جایی

دیگر به سبزه زاری نگاه می کرده و حالا مورد تماشای ماست!

خاصیت دیگر "می" نوشی ، فارغ کردن انسان از افکار مزاحم است.او را از

خود بی خود می کند.

در دو مصراع پایانی خیام، منظور خود را از آوردن مصراع اول و دوم بیان می

کند. این کار انسان ،باده نوشی عین اختبار و اجبار است. چون از تاسف و

تاثر کاری بر نمی آید ، پس شرابی تلخ بخواه تا از شور و شر

این جهان رها شوی .از سویی دیگر سرمست هم می شویم و از لحظه

هامان لذت می بریم.

به واژه ی "تا"بیش تر دقت کنید .یک صوت است و معنای هشیار بودن و

باخبر بودن را می رساند.یک هشدار است که این کار- سبزه ی خاک

شدن-به تحقق خواهد پیوست.گویی خیام یک معادله را طرح می کند و از

مخاطب می خواهد با استفاده از داده ها، مجهولش را حل کند.انگار او به

بی توجهی انسان به خود و جهان و عوامل آن اشراف دارد و می داند انسان

ها کم تر عبرت می گیرند و گویی هزاران باربه جهان خواهند آمد .

کمک

as86gol — Thu, 26 Nov 2009 19:54:07 GMT

سازمان ملل حركت جديدی را برای كمك به كودكان فقير و گرسنه جهان شروع كرده است كه بر اساس آن به ازای هر كليك روی يك سايت معرفی شده، به يك كودك گرسنه در جهان غذای رايگان می‌رسد.

در اين برنا مه ، كاربران با مراجعه به سايت اينترنتی :

http://www.thehunge rsite.com

بر روی دكمه زرد رنگ بالاي صفحه كليك كرده و به اين ترتيب به ازای هر كليك، كمپانيهای اسپانسر هزينه يك وعده غذای رايگان را براي کودکان تقبل مي کنند.

معرفی کتاب"بدون هماهنگی شعر نگویید"

as86gol — Wed, 14 Oct 2009 01:56:49 GMT

"بدون هماهنگی شعر نگویید "نام کتابی است که اسدالله امرایی آن را به فارسی برگردانده است . این کتاب 237 صفحه دارد.نشر گل آذین آن را در سال 1387 در 1100 نسخه چاپ کرده است.

یک شعرش را با هم بخوانیم:

"زن ها در جبهه نمی میرند"

********************

زن ها در جبهه نمی میرند
سرشان مثل توپ گلف در میدان نمی غلتد،
زیر باران گرمسیری باروت نمی خوابند،
تکه تکه در آسمان پخش نمی شوند،
برفی در دلشان یخ نمی زند،
شیطان را از اورشلیم نمی رانند،
آب بندها و ریل ها را منفجر نمی کنند،
استاد جنگ نمی شوند،هنرهای رزمی نمی آموزند،
در صلح هم زنان کاره ای نیستند،
ژنرال نمی شوند،
هیچ زنی سرباز گمنام بنای سنگی نمی شود،
در میدان های شهر،صورت هیچ زنی
بر سنگ خارا حک نمی شود.
زن ها در جبهه نمی میرند.
آن ها مجسمه های نمک نمی شوند
در موزه ی لوور
مادر فدرا
سوگلی لویی هشتم
ماتاهاری
اواپرون
ملکه های تحت قیمومیت نخست وزیران،
پرستار، آشپز،رختشوی
شاعران رمانتیک،
زن ها تاریخ نمی سازند
اما آن را نه ماه در شکم نگه می دارند و بیرون می رانند،
بعد بیست و چهار ساعت می خوابند ،
مثل سربازی که از جبهه مرخصی گرفته.

آذریزدی و ویژگی های "قصه های خوب برای بچه های خوب"

as86gol — Wed, 19 Aug 2009 05:26:18 GMT

/**//**/ (متن سخنرانی اصلان قزللو در یادمان مهدی آذر یزدی در خانه ی هنرمندان 88/5/27)

زندگی زیباست ای زیبا پسند زنده اندیشان به زیبایی رسند

آنچنان زیباست این بی بازگشت کز برایش می توان از جان گذشت

مردن عاشق نمی میراندش در چراغی تازه می گیراندش

مهدی آذریزدی عاشق بود . همه چیز را رها کرد و با نگارش قصه های خوب برای بچه های خوب،جاودانه شد.چراغ او هم در دل کودکان روشن است هم در دل نویسندگان . مگر جز آن است که او آغازگر باز نویسی و بازآفرینی متون کهن است و دیگران با دیدن جا پایش ، پا در این وادی گذاشتند؟او نویسندگی را به عنوان یک وظیفه و خدمت برای کودکان و نوجوانان، انتخاب کرد.چرا که می دانست این نسل پر انرژی قادر است از راه های پر پیچ و خم و سنگلاخ آینده عبور کند.جامعه بر شانه های او خواهد چرخید و به گل خواهد نشست. خطاب به کودکان او در کتاب هایش یک مقدمه دارد برای بچه ها و یک موخره برای بزرگ ترها. صحبت کردن در ابتدای کتاب، یعنی اهمیت بسیار دادن به این گروه سنی.او پس از معرفی کتاب به بچه ها می گوید:"همان طور که همه ی بچه های خوب کتاب های اول و دوم و...را خواندند و پسندیدند و به دوستان خودشان هم خواندن آن را سفارش کردند، امیدوارم این کتاب را هم بخوانند و اگر خوششان آمد، به دوستانشان هم سفارش کنند آن را بخوانند." در این سحنان ،چند نکته قابل بررسی ست: اول ،احترام به انتخاب و نظر بچه ها، بعد فرصت فکر و تصمیم گیری دادن به آن ها. اگر آن سوی معنای این صحبت ها را هم خوب نگاه کنیم ، چنین می شود:"اگر خواندید و خوشتان نیامد، به کسی معرفی اش نکنید که کتاب بد شایسته ی معرفی نیست." خطاب به بزرگ ترها اما در بخش موخره با عنوان "چند کلمه با برزگ ترها می گوید: "من در هفت رشته لیسانسیه نبودم و از شش دانشگاه به اخذ درجه ی دکترا نایل نشده بودم و تا بیست سالگی کتابی در زمینه ی خواندنی های کودکان نخوانده بودم...آن گاه که به کتب کودکانه چشم باز کردم،خود را یافتم از دوران کودکی گذشته و کودکی و جوانی نیاموخته؛ و با این احساس غبن تا توانستم جست و جو کردم و آن چه را تا نیمه ی عمر در کلاس ها می خوانند، از پیش خود در کتاب ها خواندم و در میان آثاری که برای کودکان گرد کرده بودند، کتاب خوب کم دیدم." ناصر خسرویی دیگر گویی آذر یزدی ، ناصر خسرو دیگری است در زمان ما که یک باره از خواب بیست ساله برمی خیزد و با عزم جزم ، می خواهد تا آن جا که توان دارد، به کودکان و نوجوانان خدمت کند.برای این کار لازم است رنگ ها را از هم تمیز دهد . او می بیند در این عرصه مدعی بسیار است و کار اندک. نویسنده و مترجم فراوان است و اثر خوب کم.آن هم بی توجه به آثار کلاسیک و گنجینه های زیر خاکی! بی توجه به برتر گزینی! کشف زبان و شیوه ی باز آفرینی و بازنویسی این آدم صاف و ساده که جوهر دانایی و صداقت در دلش موج می زند، هنوز مردد است که کار را شروع کند یا نه؟خب نمی داند چه طور بنویسد. او باید به زبان ویژه ی این گروه سنی دست بیابد . یک زبان ساده و جذاب و همه فهم. به همین سبب ، دست به جست و جو می زند."به معرکه ی درویشی رسیدم، از آن درویش ها که با جعبه ی مارگیری و شامورتی کنار کوچه ، معرکه می گیرند و اطفال و عوام را دور خودشان جمع می کنند و با چند چشمه تردستی که از پیر استاد فرا گرفته اند و با زبان گرم و نرمی که در این بی سوادی دارند، خرج روزانه شان را در می آورند."او نمی خواهد معرکه گیری یاد بگیرد بلکه یکراست سراغ یک منبع غنی می رود که "کودک و عوام را جذب کند."او برای نوشتن به کودکان ،زبان مورد علاقه و نیاز آن ها را در میان کوچه و بازار می جوید و می یابد. • "چون دیگران ایستادم و درویش ، هوش خلق الله را ربوده بود و یکی از شعبده هایش را نیمه کاره گذاشته و قصه ای آغاز کرده. قصه ای که می گفت "قصه ی الاغ سواد دار" بود – خری که خود را به زنجیر انوشیروان می مالید – که داستانی کهن و مختصر است و بارها خوانده بودم. اما درویش با چنان گرمی و گیرایی و طول و تفصیل تعریف می کردکه من هرگز ذوق آن شنیدن را از خواندن هیچ کتابی در نیافته بودم." از گفته های او به دو نکته ی مهم در نویسندگی می توان دست یافت: نخست زبان گرم و گیرا برای نوشتن قصه های کودکان که جذاب و زنده و ساده و قابل دریافت باشد. دوم باز نویسی و باز آفرینی و حدود و ثغور آن، نه آن قدر کوتاه باشدکه خواننده ناقص تصورش کند و نه آن قدر طولانی که حوصله اش را سر ببرد و مثلا بگوید "سرِکارمان گذاشته!" یا "فقط می خواهد صفحات کتابش را افزایش دهد!"او در افزایش و کاهش قصه ها ، همیشه به اثرپذیری بر ذهن کودک توجه داشت. او در و بازآفرینی و انتخاب قصه ها هیچ گاه از نظر دور نمی داشت. تمام هم و غمش ،آموزش بود؛ آموزش نکته های مهم زندگی و این جهانی.گرچه به خاطر همین افکار که ریشه در زندگی خودش داشت،بازنمایی غم ها و محرومیت ها و تنهایی های خودش بود، مطرود خانواده ، به ویژه پدرش شد. " این‌ها کتاب‌های دنیایی هستند و ما باید به فکر آخرتمان باشیم". اما او راهش را سخت انتخاب کرده بود و می خواست قصه هایش ،آیینه ی تمام نمای آرزوها و محرومیت ها و افکارش باشد. ویژگی های کلی "قصه های خوب رای بچه های خوب" 1- دوری از ابتذال و بیهودگی: در انتخاب و بازآفرینی قصه ها، تا از مفید بودنش مطمئن نمی شد، اقدام به نوشتنش نمی کرد. 2- تنوع قصه ها: به متنوع بودن قصه ها را از هر نظرتوجه داشت.این تنوع هم شامل گوناگونی کتاب ها بود و هم زمان نوشتن قصه ها(قرن های سوم و چهارم و ششم و...) و هم تنوع موضوعی . زیرا او بر این باور بود که باید هر دو روی زندگی را به بچه ها نشان داد ؛ نه فقط روی زیبا و خوشش را که روی خشن وناخوشش را . در این قصه ها ، هم پادشاه بود هم گدا .هم فقیر هم ثروتنمند.هم تنبل هم تلاشگر.هم دانا هم نادان و... 3- پیام دار بودن قصه ها: در تمام قصه های او، پیامی هست. قصه ای نیست که فقط برای سرگرمی باشد. شکارچی، دانش می آموزد .خرگوش نحیف،نیروی فکرش را برای نابودی دشمن به کار می اندازد. سعادت در کنار دوستان وآشنایان حاصل می شود. مشکلات با همکاری قابل حل است.تقلید کورکورانه،ممنوع ! پرهیز از هم نشینی نا اهلان. فریب نام و ظاهر را نخوردن. 4-زبان سالم قصه ها: همان طور که اشاره شد، آذریزدی زبان قصه ها را از افراد گوناگون اجتماع ، مثل درویش ها و نقال ها آموخت و با مطالعه ی کتاب های کهن ، زبان گرم و گیرا و سالم و جذابی را برای قصه هایش برگزید که با مخاطبان کودک و نوجوانش تناسب داشت .چون از عناصر و توانایی های زبان ادبی و عامیانه و روزمره بهره مند بود . 5-تنوع مخاطب:مخاطبان او فقط کودکان و نوجونان نبودند .پدرها و مادرها و معلم ها هم از مخاطبان او بودند. حتا بی سوادها هم از شنیدن قصه ها یش لذت می بردند. اگرچه این زبان دشواری هایی هم داشت که باید به زمان و شرایط ویژه ی نویسنده توجه داشت. این نقص در مقابل حسن ها، بی گمان رنگ می بازد. سخن پایانی به باور من، آذریزدی کاری کرد کارستان ؛علاوه بر آن که آغازگر، باز آفرینی و باز نویسی بود، توجه دیگران را یک بار دیگر به طور جدی به کتاب های کهن و آثار گذشتگان جلب کرد به گونه ای که نام او برای همیشه بر لوح روزگار حک شد و از باد و باران ، بی گزند.

مردن عاشق نمی میراندش در چراغی تازه می گیراندش پایان اصلان قزللو

/*]]-->

نقد شعری از شاملو

as86gol — Sat, 08 Aug 2009 04:23:00 GMT

حکایتی از زندگی وآغاز آن

نگاهی به شعر حکایت از کتاب آستانه ی احمد شاملو

"مطرب درآمد

باچکاوک سرزنده ای بردسته ی سازش

مهمانان سر خوشی

به پایکوبی برخاستند

از چشم ینگه ی مغموم

آنگاه

یاد سوزان عشقی ممنوع را

قطره ای

به زیر غلطید

عروس را بازوی آز باخودبرد

سرخوشان خسته پراکندند

مطرب بازگشت

با سازو

آخرین زخمه هادرسرش

شاباش کلان درکلاهش.

تالار آشوب تهی ماند با سفره ی چیل و

کرسی باژگون و

سکوب خاموش نوازندگان

وچکاوکی مرده

بر فرش سرد آجرش.

عنوان شعر حکایت است حکایتی اززندگی وآغاز آن که با همه ی ابعادوجود انسان معنا می پذیرد.سر نوشتی که بشردر برابر آن نه مختار است و نه مجبوریعنی در ورای محتوای شعرکه حکم آن با تولد بشر شکل می پذیرددر تصویرهای گوناگون شعر متبادر می گردد وناخودآگاه صحنه هایی از احساس ها ی مکرر در پشت یک خاطره موج می گیرد وتصویرهای مختلف که هر کدام رنگی دارند پدیدار می گردد

مطرب درآمد

با چکاوک سرزنده ای بردسته ی سازش

آغاز شعر هیچگونه اطلاع و آگاهی از صحنه ای که شاعر قصد ترسیم آن رادارد نمی دهد.درآمدن مطرب ذهن رابه دوسو می کشاند وارد شدن مطرب و نواختن او.چکاوک سرزنده بر دسته ی ساز مطرب، به نوا درآمدن ساز مطرب چربدست است.

مهمانان سر خوشی

به پایکوبی بر خاستند

دراین بند از شعر هنوز برای خواننده مشخص نیست که اسباب طرب به چه منظور مهیا است!؟

از چشم ینگه ی مغموم

آنگاه

یادسوزان عشقی ممنوع را

قطره ای

به زیر غلطید.

این تصویر خواننده رابرمی گرداند به صحنه ی اول شعر وفضای اصلی که شاعر قصدترسیم آن رادارد(یعنی عروسی)بند اول شعرخواننده را با فضایی شادوبنددوم خواننده را بافضایی مغموم مانند ینگه روبرو می سازد واین دوتصویر دردو بند پشت سر هم شعر فلسفه ای از شادی ها وغم های زندگی را بیان می کندوآن رااز دیدگاه فلسفه ی اجتماعی می نگرد وتصویری از تضادهای زندگی برای خواننده اش یادآوری می کند که در پس وپشت این ذهنیات نوعی تقدیر که رنگ ملایمی از جبر درخود دارد نمایان است(صحنه ی شادوینگه ی مغموم.).این قطعه تاثیرات شعر"زن خفته "شاملو رابه نوعی دیگر نشان می دهد.در این بند شعر فیلم "گبه ی"

مخملباف هم تداعی می شود.فیلمی که عشق ممنوع را به صحنه آورد.

آیا مخلباف از شعر شاملو بهره ای برده است!؟

البته مخلباف دربرخی از از فیلم هایش به سینمای شاعرانه رو آورده است مخلباف در "عروسی خوبان" از شعر سهراب سپهری متاثر است.

"من اناری می کنم دانه به دل

می گویم

کاش مردم دانه های دلشان پیدا بود"

عروس را

بازوی آز با خود برد.

این بند از شعر عشق ممنوع را بیشتروبیشتر نمایان می سازد.حرص به هر چیزی دلیل ممنوع بودن آن است وتا زمانی که هنجار تلقی نشود فاجعه آفرین است. یعنی "بازوی آز" "ینگه ی" دیگری است ودلیل حرصش در عشق ممنوع.بند قبلی شعر در وجود ینگه بیان شده است. عشق ممنوع ینگه حرص را پدید می آورد که حاصل آن عقده ی سر کوفته به یاد سوزان عشق قطره ای به زیر می غلتد.وعشق ممنوع "بازوی آز"راپدید می آورد ودر این بند شعرودر کل شعر دامادی مطرح نیست که خود آزی است که عروس را می برد اگر چه این بند شعر ذهن را به معنای دیگری هم می کشاند.

مطرب بازگشت

با سازو

آخرین زخمه ها در سرش

شاباش کلان در کلاهش

باز گشت مطرب باز ذهن را به دو سو می برد.اول این که مطرب صحنه را ترک کردومزدش گرفت در حالیکه هنوز زخمه های موسیقی در سرداشت وسرخوش بود دوم این که دلالت دارد به تغییردادن نوا وآهنگ توسط مطرب ضمن این که پلکان دوم وسوم وچهارم _این بند نیز دلالت غیر مستقیمی به تغییر نوا وسرخوشی مطرب دارد البته وقتی این بندشعر با بندهای دیگر وآخرین شعر مکمل می شود این بند شعر به ترک صحنه توسط مطرب دلالت می کند که نوعی ایهام تناسب در شعر پدیدمی آورد.

تالار آشوب تهی ماند

باسفره ی چیل و

کرسی_باژگون و

سکوب خاموش نوازندگان

صحنه به خوبی توصیف شده است همیشه بعداز رفتن مهمانان دربرپایی چنین جشنی بخصوص که مهمانان سرخوش باشند وضع بهترازاین نیست.

وچکاوکی مرده

برفرش سردآجرش

چکاوک مرده هم ذهن رامتوجه دومعنی می کند یکی خاموشی ساز وزخمه های مطرب که چکاوک زنده ای بر دسته ی سازش بود واکنون مرده وخاموش گشته است وهم اشاره به رسمی ازرسوم اجتماعی دارد که زیرپای عروس حیوانی رامی کشند که اکنون چکاوک سمبل قربانی این جشن می باشد.پلکان های گوناگون شعردرسطح عمودی درچندموردبه هم استحاله می گردند.

"ینگه ی مغموم" عشقش ممنوع بودوفداشد بازوی آز(داماد)تاکنون عشق ممنوع داشتند که اکنون به شکل ولع

متجلی شده است وچکاوک سرزنده چه نمادی از موسیقی باشد وچه مظهری ازقربانی جشن ها وسرخوشی ها به خاموشی گراییده است پس هرسه "ینگه" "بازوی آز"و"چکاوک"دریک آغاز به پایان می رسندآغازی که حکایت زندگی است روزی شروع می شود وروزی پایان می یابد وشاید عنوان "حکایت" به همین دلیل عنوان با مسمایی باشد برای شعر.

کل شعر از" آغازی" شروع می شودوبه یاس وسردی می گراید اول سرخوشی است ونوازندگی وبعد سیرشعر از درون به سوی خاموشی درحرکت است .عشق ممنوع ینگه ،بازوی آزوبردن عروس ،ماندن آخرین زخمه ها درسر، پراکندگی سر خوشان ،تهی ماندن تالار، باژگونی وخاموشی وبالاخره مردن چکاوک وفرش سرد .این سیر وحرکت در شعر مانندیک زندگی واقعی ازفراز به سوی فرود به طورطبیعی درحرکت است تا پایان می یابد ومگرنه زندگی نیز چنین شروع می شود وبه خاموشی می گراید؟

ولی باتوجه به این که شعردریک سیرنزولی درحرکت است

امارنگ صحنه های شعر رنگی شادو مختلف است ومتناسب با صحنه هاآفریده شده است به عبارت بهتر کلمه ها درکلام ،رنگ معنی وتصویر را پذیرفته اند ودریک نگاه شاید احساس کلمه ها به تنهایی برای وارد شدن به متن خود رنگی دارند.

مطلبی دیگر که حایز اهمیت است شعر از آغاز وانجام درخور ومتناسبی برخوردار است شعر با چکاوک زنده بردسته ی ساز آغازمی شودوبا چکاوکی مرده برفرش سرد پایان می یابد.

محمد حقوقی می نویسد:"شاعرانی که به مراحل پیشرفتگی رسیده اند معمولن آغاز وانجام شعر هایشان متناسب با ساختمان کلی شعر خواهدبود. همچون شاملو که شعرش غالبن از آغازوپایانی درخور برخوردار است وگاه تا آن جا که اگر هر شروع وختامی جز شروع وختام منظور بود به کمال شعر زیان می رساند!"1

شعراززبانی فاخربرخورداراست امابی صله است، شعرزندگی است ،محل عبورعموم است. اکنون که به زبان شاملورسیدیم خوب است اززبانی بگوییم که تقلیدازآن امکان پذیرنیست چون شاملودرزبان خودبه برزخی پاگذاشته است که زندگی هزارچندساله ی زبان فارسی رابه مرگی ازنوع نسخ درحیات زبانی نوکه مخصوص

خوداوست وتقلیدناپذیرسوق داده است واین حیات برزخی زبان شاملوکه محل عبور قافله ی شعراست ،به حکم این که زبان یک نظام واحدونامیرا است به رستاخیزی دیگر که نمی توان زمان برای اوتعیین کرد درنحله های فکری وشعری آیندگان به زندگی وحیات دیگرمی رسد همان گونه که زبان فاخر گذشتگان ما درفرازونشیب های حرکتی خود به صورت امروزین ومعاصر جلوه کرده است.

دراشعارکلاسیک برای ارتباط خواننده بامتن به سبب دشواری واژه هاونکات بلاغی شعروپیچیدگی های دستوری مشکل ایجادمی شود که پس از حل این مشکلات خواننده به راحتی به معنا دست می یابد یعنی سهمی برای معنایابی خواننده یاشنونده درمتن موجودنیست ولی بعدازحل دشواری های متن به قول دکترپورنامداریان

:"بعداز رسیدن به مدلول مخاطب شعربه تجربه یامعنایی می رسد که باافق ذهنی او سازگاروقابل انطباق است."2

آیا دست یابی به معنای متن درشعر شاملو آسان است؟

آیادشواری شعرشاملو دشواری واژه هاونکات بلاغی ونحوی است؟

آیا پس ازحل دشواری واژه هاونکات بلاغی ونحوی درشعرشاملو به آسانی به معنی می رسیم؟

آیا درشعر شاملو سهمی برای معنایابی مخاطب موجوداست؟

شاملو در شعری سروده است:

"دیری بامن سخن به درشتی گفته اند

خود آیا تابتان هست که پاسخی درخور

بشنوید؟

رنج از پیچیدگی می برید

ازابهام

وهر ان چه شعررا

در نظرگاه شما

به رغم شما به معمایی مبدل می کند"3

درشعر شاملو واژه ها دشواری نمی آفرینند واژه ها درست اداره می شوند با توجه به آسانی واژه ها چون مفاهیم ذهنی وتخیلی قوی شاعرواژه ها را به دنبال خودمی کشد وواژه هادرمتن براساس ابهام درمفاهیم ذهنی وتخیلی شاعرجای خودرا پیدامی کنند وشاعردرانتخاب خودآگاه آن هانقشی ندارد فضای حاکم برمتن پرازابهامووپیجیدگی است واین ابهام وپیچیدگی هم متن راوهم واژه های متنی راازشعر کهن وزبان جدامی کند ودریک نگاه عمیق تر ابهام وپیچیدگی متن برجستگی واژه واگرمنصفانه تر قضاوت کنیم برجستگی زبان را ابین می برد. این یک طرف قضیه اما تصویرها درشعر شاملو پا به پای زبان ومعنا پیش می روند یعنی همان گونه که زبان به دنبال معنا می رود ومتناسب با آن امروزی می شو.د تصویر نیز باهمان پیچیدگی معنا نمود پیدامی کند یعنی درشعر شاملوکلمه سلطه گری نمی کند وبرجستگی وحاکمیت ندارد بلکه کلام ویا کلمه درکلام وتوام با آن زبان شاملورادرشعر ومتناسب باتصویر ومعنا به پیش می برد وتثبیت می کند وبه تناسب مثلث سلطه گری را به وجود می آورد که اگرشاعرانی تخیل شاملووقدرت تصویر پردازی اورا نداشته باشنددرتقلیدازشیوه ی زبانی شاعرناکامند این است که زبان شاملو تقلید ناپذیر مانده است.البته یکی دیگراز جنبه های بسیارقوی شعرشاملو موسیقی کلام اوست که این موسیقی دربطن مثلث تصویر معنا وزبان آمیخته است که فقط افرادی که با موسیقی آشنایی دارند می تونند آهنگ وموسیقی کلام اورا بشنوند.

یعنی موسیقی شعر شاملو کلمه نیست بلکه موسیقی متن است وشاملودرشعر به موسیقی کلمه فکرنمی کند تابخواهد ازاین طریق آهنگ ظاهری برای خوشایند گوش ها ایجادکندبلکه موسیقی شعر او خود جوش ومتنی است ونه ظاهری ودلیل آن این است که شعر شاملو"عقده ی سرکوفته ی موسیقی است"4

اما شاملورنگ واژه هایش راباانخاب واژهای مناسب وسبک شادوباگزینش واژه های سنگین وبدون حرکت تارو کدر می کند که همه ی این رابطه ها به نوعی درحجم حرکت می کنند وشعرراازحرکت درسطح که خاص شعرهای کلاسیک است دور می سازند.

ع.پاشایی می نویسد:"واژه های شعر درشمار مفاهیم نیستند که دلالت به مصداق کنند آن ها خودمصداق اند از این جاست که درشعر واژه ها "خود چیزها" هستند.شاعرنیست که کلمات راانتخاب می کند بلکه شعر است که کلمات رادرموقعیت های خاص می نشاند."5

آقای علیرضا عمرانی که اخیرن (این مقاله مربوط به آبان سال 1379است) درروزنامه های استان پرکارظاهر شده اند چندی پیش درمقاله ای تحت عنوان "ضرورت آشنایی زدایی در شعر"نوشت:"شعر شاملو نمونه ی شعری است که حاکمیت زبان بردیگرعناصر شعر نوعی استبدادزبانی را ایجاد کرده که این عناصرنمی توانند به راحتی اززیر این استبداد نجات یابند ورخ بنمایند تا آن جا یی که محتوای امروزی او درچنبره ی زبانی ارکاییک اسیرمانده است."6

همان طورکه اشاره شد عناصر سلطه گر درشعر شاملو مثلثی است اززبان معنا وتصویر که چون هر سه عنصر حرکتی درحجم دارند ونه درسطح عرضه کننده شعرناب دوران حیات شاملو به حساب می آیند ضمن این که از موسیقی متن شعر شاملو نباید غافل ماند.

آقای شمس لنگرودی می نویسد:" اهمیت شعر شاملو هم فقط درزبان ارکاییک نیست که عده ای مدتی است هم وغمشان رادرکارکرد امروزی این زبان گزارده اند...زبان ارکاییک یا کهن نما ابزار وعوارض شعراوست نه جوهر شعرش چرا که پاره ای از اشعار شاملو بهره ای از این زبان ندارند بی آن که خدشه ای به شعر وارد شود."7

باید توجه داشت که هرکدام از این سه عنصر سلطه گر به جای خود قابل تجزیه وتحلیل وبحث مفصل هستند که اگر مجالی بود درآینده به آن می پردازم

پی نوشت ها

ا)شعرزمان(1) محمد حقوقی چ دوم ص33

2)خانه ام ابری است تقی پورنامداریان ص167

3)آیدا درخت و...صص111-112

4)دریچه شماره 16 یادمان احمد شاملو ص9

5)انگشت وماه ع پاشایی ص56

6)هفته نامه نصیر شماره 77 ص4

۷)دریچه شماره ۱۶ ص81

منبع:پرزاله تاب-حسن سهولی

مثل چشمه،مثل رود-مراسم یادبود قیصر امین پور

as86gol — Wed, 22 Jul 2009 05:42:18 GMT

انجمن نویسندگان کودک و نوجوان برگزار می کند:

"مثل چشمه ،مثل رود-مراسم یادبود قیصر امین پور

پنجشنبه-۱/۵/۸۸

ساعت۱۷ تا ۳۰/۱۹

مکان:خانه ی هنرمندان-تالار بتهوون-خیابان ایرانشهر

منبع:

Nevisak.com

زندگينامه دكتر قيصر امين پور
دكتر امين‌پور در دوم ارديبهشت ماه ۱۳۳۸ در گتوند دزفول به دنيا آمد. تحصيلات ابتدايي را در دزفول ادامه داد و در سال ۵۷ در رشته دامپزشكي دانشگاه تهران پذيرفته شد ولي پس از مدتي از اين رشته انصراف داد.

قيصر امين‌پور، در سال ۶۳ بار ديگر و اين بار در رشته زبان و ادبيات فارسي به دانشگاه رفت و اين رشته را تا مقطع دكترا گذراند و در سال ۷۶ از پايان‌نامه دكتراي خود با راهنمايي دكتر محمدرضا شفيعى كدكني با عنوان «سنت و نوآورى در شعر معاصر» دفاع كرد. اين پايان‌نامه در سال ۸۳ و از سوي انتشارات علمي و فرهنگي منتشر شد.

قيصر امين‌پور، تدريس در دانشگاه را در سال ۶۷ و در دانشگاه الزهرا آغاز كرد و سپس در سال ۶۹ در دانشگاه تهران مشغول تدريس شد. وي همچنين در سال ۶۸ موفق به كسب جايزه نيما يوشيج، موسوم به مرغ آمين بلورين شد. دكتر امين‌پور در سال ۸۲ به‌عنوان عضو پيوسته فرهنگستان زبان و ادبيات فارسي برگزيده شد.

وي فعاليت هنري خود را از حوزه انديشه و هنر اسلامي در سال 1358 آغاز كرد .

در سال 1367 سردبير مجله سروش نوجوان شد و از همين سال تاكنون در دانشگاه الزهرا و دانشگاه تهران به تدريس اشتغال دارد.

در سال 1382 نيز به عنوان عضو فرهنگستان ادب و زبان فارسي انتخاب شد.
اولين مجموعه شعرش را با عنوان "تنفس صبح" كه بخش عمده آن غزل بود و حدود بيست قطعه شعر آزاد؛ از سوى انتشارات حوزه هنرى در سال 63 منتشر كرد و در همين سال دومين مجموعه شعرش "در كوچه آفتاب" را در قطع پالتويى توسط انتشارات حوزه هنرى وابسته به سازمان تبليغات اسلامى به بازار فرستاد.

در سال 1365 "منظومه ظهر روز دهم" توسط انتشارات برگ وابسته به وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامى به بازار مى‏آيد كه شاعر در اين منظومه 28 صفحه‏اى ظهر عاشورا، غوغاى كربلا و تنهايى عشق را به عنوان جوهره سروده بلندش در نظر مى‏گيرد. سال 69 برگزيده دو دفتر تنفس صبح و در كوچه آفتاب با عنوان «گزيده دو دفتر شعر» از سوى انتشارات سروش از وى منتشر مى‏شود .

در اواسط دهه هفتاد دومين دفتر از اشعار امين‏پور با عنوان "آينه ‏هاى ناگهان2"منتشر مى‏شود كه حاوى اشعارى است كه در كتاب‏هاى درسى هم می آید.انتشارات مرواريد گزينه اشعار او را در كنار گزينه اشعار شاملو، فروغ، نيما... به دست چاپ مى‏سپارد كه در سال 78 به بازار مى‏آيد.
"گل‏ها همه آفتابگردانند" جديدترين كتاب امين‏پور نيز در سال 81 از سوى انتشارات مرواريد منتشر شد كه به چاپ‏هاى متعدد رسيد و با استقبال خوبى روبه‏رو شد.

دكتر قيصر امين ‏پور در سال 1382 علي رغم تمايلش از سردبيري سروش نوجوان استعفا داد و ضمن عضويت در فرهنگستان زبان و ادبيات فارسى؛ در دانشگاه تهران و الزهرا تدريس مي كرد و به كارهاى پژوهشى مشغول بود.

در طليعه دفتر "به قول پرستو" شاعر با طرح چند پرسش ارتباط خود را با مخاطب آغاز مي كند:

چرا مردم قفس را آفريدند؟ چرا پروانه را از شاخه چيدند؟
چرا پروازها را پر شكستند؟ چرا آوازها را سر بريدند؟

در شعرهایش قالب هاي چهارپاره، غزل، دو بيتي، قالب نيمايي و مثنوي رابه کار برده است.

قصير امين پور، در حوزه شعر كودك و نوجوان نيز، آثاری دارد . نمونه آثار او در بخش شعر نوجوان: مثل چشمه، مثل رود(1368)، به قول پرستو(1375)، تنفس صبح(1363)، در كوچه انقلاب (1363(.

شعر راز زندگي از كتاب به قول پرستو:

غنچه با دل گرفته گفت:
زندگي
لب زخنده بستن است
گوشه اي درون خود نشستن است
گل به خنده گفت
زندگي شكفتن است
با زبان سبز راز گفتن است
گفتگوي غنچه وگل از درون با غچه باز هم به گوش مي رسد
تو چه فكر ميكني
كدام يك درست گفته اند
من فكر مي كنم گل به راز زندگي اشاره كرده است
هر چه باشد اوگل است
گل يكي دو پيرهن بيشتر ز غنچه پاره كرده است!

آثار او عبارتند از:
تنفس صبح
در كوچه آفتاب- مثل چشمه ، مثل رود- ظهر روز دهم
آينه‏ هاي ناگهان
گل‏ها همه آفتابگردانند
گزينه اشعار مرواريد
بي بال پريدن
طوفان در پرانتز
به قول پرستو " مجموعه شعر نوجوان"
سنت و نو آوري در شعر معاصر

او پس از تصادف سال ۱۳۷۸ دچاربيماري‌هاي جسمانی شدو در دوشنبه هفتم مهر ۱۳۸۶ در بيمارستان دي درگذشت.روانش شاد

درگذشت "مهدی آذر یزدی"

as86gol — Sat, 11 Jul 2009 05:20:19 GMT

به نام زنده ی بیدار

مرد خوب(قصه های خوب برای بچه های خوب) از میان ما رفت.

مهدی آذر یزدی از پیشکسوتان ادبیات کودک ایران که عمر خود را در تنهایی و انزوا به خدمت بی دریغ و بی چشم داشت ادبیات کودک اختصاص داد، با تنی رنجور و دلی شکسته، جهان را وداع گفت.

آذر یزدی به عنوان یکی از پیشگامان راهگشای ادبیات کودک ایران ف با سخت کوشی و اندوخته ی فردی و تجربه ی گرانبار ، کار بازنویسی و راه باز آفرینی از متون ادبی کهن را با نثری روان و خوش خوان برای نویسندگان نسل بعدی گشود و موی در این راه سپید کرد تا ادبیات کودک ایران سپید روی و سر بلند باشد.

انجمن نویسندگان کودک و نو جوان ، فقدان این نویسنده ی فداکار، ساده زیست و سخت کوش را به همه ی اهالی فرهنگ و ادبیات، به ویژه همکاران ادبیات کودک و نوجوان تسلیت می گوید.

او با بازنگاری خلاق، آثار متعدد، تا کنون بیش از چهار دهه لذت خواندن را به کودکان ایران چشانده، از همین روی بی گمان نام او به عنوان یکی از تثبیت کنندگان نهاد ادبیات کودک و عضو پیشکسوت انجمن نویسندگان ، بر تارک تاریخ ایران خواهد درخشید.

برای علو روح بزرگ این جاودانه مرد ادبیات کودک، از یزدان پاک طلب اجر عظیم می نماییم و برای بستگان و دوستدارانش شکیبایی ، سلامت و سر بلندی آرزو داریم

انجمن نویسندگان کودک و نوجوان

نقد شماره ی 21-نقد و بررسی"قمری غمخوار در شامگاه خزانی"سروده ی سیدعلی صالحی هزار و یک هایکوی پارسی

as86gol — Fri, 10 Jul 2009 11:59:18 GMT

مقدمه:هایکو، شعری است موزون، هفده هجایی(5-7-5) زادگاهش ژاپن است.بد نیست بدانیم، هایکو با هفده هجا که سه مصراع بیش تر ندارد، یکی از خوش آهنگ ترین شعرهای ژاپنی ست.در شعر هایکو ، معمولا یک فصل واژه به کار می رود که نشان دهنده ی یکی از فصل های چهارگانه ی سال است. /*]]--> /*]]--> پیش از هایکو، شعری به نام هایکای وجود داشته که وزنش(7-7-5-7-5) بوده با پنج مصراع. هایکو، فرزند همین هایکای است که سه مصراع اول با همان وزن هجایی(5-7-5) را حفظ کرده است. در هایکو، دو مصراع اول مقدمه است و در مصراع سوم نتیجه ی شعر می آید. باید گفت ، هایکو شعری نیست که پایان و آغاز معینی داشته باشد؛ چون وظیفه ی هایکو ، تجسم یک منظره یا طرح موضوعی ست که به مخاطب عرضه می شود تامل و تاویل ، به عهده ی مخاطب است. در حقیقت، هایکو پایانی ندارد . هایکو در ابتدای پیدایشش، توصیف ظاهری طبیعت بوده. چیزی مثل واقع گرایی؛ اما به تدریج ، از توصیف ظاهر به توصیف "دیدن و شنیدن"نیز رسید.شاعر آن چه را که در اثر دیدن در ذهنش القا می شد، می سرود. بعد ، هایکو به بیان شخصیت و افکار و درون شاعر پرداخت. در شعرهای ژاپنی، هایکوهای بی وزن هم سروده شده است. یکی دیگر از تغییرات هایکو در طول زمان، حذف فصل واژه از آن است. در هایکو ، اصولا از آرایه های ادبی استفاده نمی شود. اما هایکوهایی هم سروده شده اند که دارای آرایه های ادبی هستند. در هایکو، برداشت به عهده ی مخاطب است. در هایکو ، شاعر همه چیز را همانند بخشی از زندگی و طبیعت می داند: امید و ناامیدی، خستگی و رهایی،عشق و شوریدگی و اندوه و شادی که شاعر آن ها را در کوناه ترین جمله ها بیان می کند.

نقد و بررسی "غمری غمخوار" "قمری غمخوار در شامگاه خزانی" هزار و یک هایکوی پارسی، سروده ی سیدعلی صالحی، انتشارات نگاه،چاپ اول 1386-شمارگان 3300-412 صفحه

صالحی خود در مقدمه ی کتاب می گوید:"مدت ها بود که هیچ شعر ، سراغی از من نمی گرفت و تنها سه سطر ساده سرئده بودم: کسی از این راه عبور نخواهد کرد جز باد که او را نخواهی دید بنا به رسم همیشه، خیال می کردم بسا پاره ای از یک شعر کامل است که فعلا طلایه دار آن به دیدارم آمده است. هر چه منتظر ماندم خبری نشد. ناگهان در یافتم این چند هجای موجز، خود یک شعر کامل است. مستقل است. اول و آخر است. و این نخستین هایکوی من بود." او سپس "هزار و یک هایکوی پارسی را می سراید. با تمام ویژگی های هایکو آشناست.گاه ، تنها تو را به تماشا فرا می خواند:

"مه، دریا، اسکله

همه رفته اند

سحرگاه اردیبهشت"(فمری غمخوار-ص1)

گاهی ، آن چه را که دیده است و در خود احساسی را جسته است ، با تو در میان می گذارد:

"بعد از باران

عطر برنج و هیزم نیم سوز

یک پیاله چای، یک پیاله چای"(همان-ص 1)

باید بنشینی و آهسته در دلت بخوانی اش. حتا چشم هایت را ببندی تا بتوانی احساس را از سطرها و واژه ها به دلت منتقل کنی و باقی را در دلت بسرایی:مثلا بگویی"چه حالی دارد. چه قدر می چسبد!و بعد تجسم کنی شالیزاری را که باران خیسش کرده؛ بوی نم، فضا را آکنده و عطر برنج گیلانبا عطر هیزم نیم سوخته ، در هم شده و فضایی رویایی ساخته . حالا یک پیاله چای واقعا می چسبد!شاید همین حس تو را به یک عشق ناب و به جان طبیعت نزدیک کند یا در آن غرقت سازد!شاید غم یا شادی نابی را در درونت زنده کند. این جاست که من می گویم ، یک آدم شهری که سیمان و آهن اشغالش کرده ، در حقیقت از مادر خودش ، طبیعت، جدا شده و دیگر دل و دماغی ندارد . وقتی به این جا برسد، گم شده ی درونش را می یابد و آرام می گیرد. او ، گاه با کوه و رود و دریا و گل و گیاه سخن می گوید و انتظار دارد تو دنباله اش را بگیری و با او به آن جا بروی:

هی! پیچک پژمرده!

گردوی صد ساله ای

این جا بود"(قمری غمخوار-ص11)

انگار پیچک در خواب است!که می گوید"هی" و پیچک با درخت گردو مقایسه می شود. پیچک کجا و درخت گردو کجا؟درخت گردویی در آن جا بوده که حالا نیست؟ فعل "بود" این را می گوید.پس جایش پیچکی روییده است. پبچکی که حالا پژمرده است و لحظه ای دیگر نخواهد بود. هم با عظمت و کم ارزش هر دو در معرض نابودی اند. این ندایی به انسان ها نیست؟گویی نوایی از خاقانی در دید سیدعلی است" ما بارگه دادیم، این رفت ستم بر ما بر کاخ ستمکاران گویی چه رسد خذلان؟ و هزاران سوال و حس و حرف در درونت شکل می گیرد؛ اگر خوب بخوانی و بیندیشی. زبان هایکو ، اصولا ساده است و این با صالحی و شعرش جورتر است.نه مشکلی و نه پیچیدگی خاصی. همان زبان روزمره و زبان گل و گیاه و کوه و صحرا! "این جا نیز چندان نمی پاید

خاشاک سفر کرده

از بیشه های نی"(قمری غمخوار-ص14)

همان گونه که پیداست، تصویر، تفکر و تاویل حرف اول را می زند. خار و خاشاک جایی ندارد. گاه در بیشه ی نی است ؛گاه در صحرا و اصولا هم سفر باد است. از خود اراده ای ندارد و ارزشی هم که چیزی یا کسی نزد خود نگهش بدارد. هزار ویک هایکوی پارسی صالحی می تواند روزها و شب ها ، به تامل و دیدن و تماشایت مشغول کند. به سفر ببردت و مناظر بدیعی را برابر چشمانت بگشاید.به جهان پاک و ناب عشق و صلح و آزادی و دوستی رهنمونت کند. این ها همه جلوهای زیبای هایکوهای صالحی است. زیاد بودن این هایکوها(کمی) گاهی می ازاردت.برخی از این ها تصویرهای خیلی ساده دارند و کم حرف زود گذر. یعنی می شود غربالش کرد. گزینش دوباره و چند باره . و به جای هزار و یک، پانصد ف ششصد هایکوی عالی و خواندنی و دیدنی و برتر گزینی کرد: در هر کومه ای حرف زنی، مردی، مردمانی اوایل یکی از شب های سرد زمستان است(همان-ص 16) یا: دره ی بوته های مورت طعم علف رمه ی آرام آهوان بهاری(همان-ص29) و نمونه های بسیار دیگر از این دست. موضوع دیگر،تصویرهای پیاپی کتاب است که یک صفحه در میان یا بیش تر، که همه اش را سیدعلی کشیده صفحه های بیشماری را به خود اختصاص داده است. ناگفته پیداست که هر تصویر ، گاه هایکویی ست، غزلی و قصیده ای. این تصویرها در کل کتاب 145 صفحه را فرا گرفته است از 412 صفحه! body { direction:rtl; font-family: Tahoma; font-size:9pt;} html,body { border: 0px; } /**/ معرفی و نقد "قمری غمخوار در شامگاه خزانی" سروده ی سیدعلی صالحی هزار و یک هایکوی پارسی مقدمه:هایکو، شعری است موزون، هفده هجایی(5-7-5) زادگاهش ژاپن است.بد نیست بدانیم، هایکو با هفده هجا که سه مصراع بیش تر ندارد، یکی از خوش آهنگ ترین شعرهای ژاپنی ست.در شعر هایکو ، معمولا یک فصل واژه به کار می رود که نشان دهنده ی یکی از فصل های چهارگانه ی سال است. پیش از هایکو، شعری به نام هایکای وجود داشته که وزنش(7-7-5-7-5) بوده با پنج مصراع. هایکو، فرزند همین هایکای است که سه مصراع اول با همان وزن هجایی(5-7-5) را حفظ کرده است. در هایکو، دو مصراع اول مقدمه است و در مصراع سوم نتیجه ی شعر می آید. باید گفت ، هایکو شعری نیست که پایان و آغاز معینی داشته باشد؛ چون وظیفه ی هایکو ، تجسم یک منظره یا طرح موضوعی ست که به مخاطب عرضه می شود تامل و تاویل ، به عهده ی مخاطب است. در حقیقت، هایکو پایانی ندارد . هایکو در ابتدای پیدایشش، توصیف ظاهری طبیعت بوده. چیزی مثل واقع گرایی؛ اما به تدریج ، از توصیف ظاهر به توصیف "دیدن و شنیدن"نیز رسید.شاعر آن چه را که در اثر دیدن در ذهنش القا می شد، می سرود. بعد ، هایکو به بیان شخصیت و افکار و درون شاعر پرداخت. در شعرهای ژاپنی، هایکوهای بی وزن هم سروده شده است. یکی دیگر از تغییرات هایکو در طول زمان، حذف فصل واژه از آن است. در هایکو ، اصولا از آرایه های ادبی استفاده نمی شود. اما هایکوهایی هم سروده شده اند که دارای آرایه های ادبی هستند. در هایکو، برداشت به عهده ی مخاطب است. در هایکو ، شاعر همه چیز را همانند بخشی از زندگی و طبیعت می داند: امید و ناامیدی، خستگی و رهایی،عشق و شوریدگی و اندوه و شادی که شاعر آن ها را در کوناه ترین جمله ها بیان می کند. نقد و بررسی "غمری غمخوار" "قمری غمخوار در شامگاه خزانی" هزار و یک هایکوی پارسی، سروده ی سیدعلی صالحی، انتشارات نگاه،چاپ اول 1386-شمارگان 3300-412 صفحه صالحی خود در مقدمه ی کتاب می گوید:"مدت ها بود که هیچ شعر ، سراغی از من نمی گرفت و تنها سه سطر ساده سرئده بودم: کسی از این راه عبور نخواهد کرد جز باد که او را نخواهی دید بنا به رسم همیشه، خیال می کردم بسا پاره ای از یک شعر کامل است که فعلا طلایه دار آن به دیدارم آمده است. هر چه منتظر ماندم خبری نشد. ناگهان در یافتم این چند هجای موجز، خود یک شعر کامل است. مستقل است. اول و آخر است. و این نخستین هایکوی من بود." او سپس "هزار و یک هایکوی پارسی را می سراید. با تمام ویژگی های هایکو آشناست.گاه ، تنها تو را به تماشا فرا می خواند: مه، دریا، اسکله همه رفته اند سحرگاه اردیبهشت(فمری غمخوار-ص1) گاهی ، آن چه را که دیده است و در خود احساسی را جسته است ، با تو در میان می گذارد: بعد از باران عطر برنج و هیزم نیم سوز یک پیاله چای، یک پیاله چای(همان-ص 1) باید بنشینی و آهسته در دلت بخوانی اش. حتا چشم هایت را ببندی تا بتوانی احساس را از سطرها و واژه ها به دلت منتقل کنی و باقی را در دلت بسرایی:مثلا بگویی"چه حالی دارد. چه قدر می چسبد!و بعد تجسم کنی شالیزاری را که باران خیسش کرده؛ بوی نم، فضا را آکنده و عطر برنج گیلانبا عطر هیزم نیم سوخته ، در هم شده و فضایی رویایی ساخته . حالا یک پیاله چای واقعا می چسبد!شاید همین حس تو را به یک عشق ناب و به جان طبیعت نزدیک کند یا در آن غرقت سازد!شاید غم یا شادی نابی را در درونت زنده کند. این جاست که من می گویم ، یک آدم شهری که سیمان و آهن اشغالش کرده ، در حقیقت از مادر خودش ، طبیعت، جدا شده و دیگر دل و دماغی ندارد . وقتی به این جا برسد، گم شده ی درونش را می یابد و آرام می گیرد. او ، گاه با کوه و رود و دریا و گل و گیاه سخن می گوید و انتظار دارد تو دنباله اش را بگیری و با او به آن جا بروی:

هی! پیچک پژمرده!

گردوی صد ساله ای

این جا بود.(قمری غمخوار-ص11)

انگار پیچک در خواب است!که می گوید"هی" و پیچک با درخت گردو مقایسه می شود. پیچک کجا و درخت گردو کجا؟درخت گردویی در آن جا بوده که حالا نیست؟ فعل "بود" این را می گوید.پس ف جایش پیچکی روییده است. پبچکی که حالا پژمرده است و لحظه ای دیگر نخواهد بود. هم با عظمت و کم ارزش هر دو در معرض نابودی اند. این ندایی به انسان ها نیست؟گویی نوایی از خاقانی در دید سیدعلی است

" ما بارگه دادیم، این رفت ستم بر ما بر کاخ ستمکاران گویی چه رسد خذلان؟

و هزاران سوال و حس و حرف در درونت شکل می گیرد؛ اگر خوب بخوانی و بیندیشی. زبان هایکو ، اصولا ساده است و این با صالحی و شعرش جورتر است.نه مشکلی و نه پیچیدگی خاصی. همان زبان روزمره و زبان گل و گیاه و کوه و صحرا!

"این جا نیز چندان نمی پاید

خاشاک سفر کرده

از بیشه های نی"(قمری غمخوار-ص14)

در هر کومه ای

حرف زنی، مردی، مردمانی

اوایل یکی از شب های سرد زمستان است(همان-ص 16)

یا:

دره ی بوته های مورت

طعم علف

رمه ی آرام آهوان بهاری(همان-ص29)

و نمونه های بسیار دیگر از این دست. موضوع دیگر،تصویرهای پیاپی کتاب است که یک صفحه در میان یا بیش تر، که همه اش را سیدعلی کشیده صفحه های بیشماری را به خود اختصاص داده است. ناگفته پیداست که هر تصویر ، گاه هایکویی ست، غزلی و قصیده ای. این تصویرها در کل کتاب 145 صفحه را فرا گرفته است از 412 صفحه! اگر طلسمات کتاب را که 12 باز بخش است در نظر بیاوریم، می شد 12 تصویر را در آن به کار برد و با این کار از قیمت کتاب که 55000 ریال است ، کاست تا مخاطب به راحتی و طیب خاطر آن را بخرد و بخواند و فکر کند.با این کار می شود قیت کتاب را به 35000 تا 40000 ریال کاهش داد. سیدعلی صالحی انسان نیکی ست و گویا می خواسته همه ی هنرهای خود را یک جا عرضه کند. بخش پایانی کتاب هم که عکس های سیدعلی را از کودکی تا کهنسالی و جواندلی نشان می دهد خیلی ضروری نبود و او اصولا نیازی به تبلیغ ندارد. پشت این طلسمات 12 گانه را هم کلی مرکب ،سیاه کرده است و این هم قابل پیشگیری بود. برای صالحی در شعر و نوشتن آرزوی سعادت ، عمر ، آزادی داریم.

اگر طلسمات کتاب را که 12 باز بخش است در نظر بیاوریم، می شد 12 تصویر را در آن به کار برد و با این کار از قیمت کتاب که 55000 ریال است ، کاست تا مخاطب به راحتی و طیب خاطر آن را بخرد و بخواند و فکر کند.با این کار می شود قیت کتاب را به 35000 تا 40000 ریال کاهش داد. سیدعلی صالحی انسان نیکی ست و گویا می خواسته همه ی هنرهای خود را یک جا عرضه کند. بخش پایانی کتاب هم که عکس های سیدعلی را از کودکی تا کهنسالی و جواندلی نشان می دهد خیلی ضروری نبود و او اصولا نیازی به تبلیغ ندارد. پشت این طلسمات 12 گانه را هم کلی مرکب ،سیاه کرده است و این هم قابل پیشگیری بود. برای صالحی در شعر و نوشتن آرزوی سعادت ، عمر ، آزادی داریم.

یکی یکی از همه دور خواهم شد

امتحان تحمل هجرت است

در شامگاه خزانی(پشت صفحه ی کتاب)

/*]]--> /*]]-->

"شب آخر"

as86gol — Thu, 25 Jun 2009 17:07:18 GMT

هنوز

از رویای دیشب

سرمستم

خانه ها بیدار

کوچه ها بیدار

خیابان بیدار

نگاه ها مهربان

حرف ها مهربان

قلب ها مهربان

مردها عاشق

زن ها عاشق

کودکان عاشق

حالا می فهمم

چرا همه حق داشتند

آخرین شب آزادی را نخوابند

در این شب سفید!

فردا

به فکر برافراشتن سیاه چادر خود است.

هنر و انسانیت

as86gol — Tue, 23 Jun 2009 09:38:18 GMT

"اگر هنر و انسانیت نتوانند در کنار هم زندگی کنند ، بگذار هنر بمیرد"

(رومن رولان)

"مدتی این مثنوی تاخیر شد" راستش مانده بودم با این تاخیر طولانی باز هم بنویسم یا نه؟ اما دیدم گفتن به که نگفتن! شاید دلی در آن سو بتپد و شوق دیدار باشدِ "در روزگاری که بدی ها بر اطلاق چیره شده"(کلیله) شاید کور سوی نیکی هنوز سو سو بزند. این بود که نوشتم و یک باره!

شعر ، یکی از هنرهاست که بایدها و نبایدهایش بسیار است. گروهی تعریفش می کنند و گروهی آن را تعریف ناپذیر می دانند.گروهی در وزن و قافیه محدودش می کنند و عده ای رها و آزادش می دانند. گروهی با معنایش می دانند و گروهی بی معنا و عده ای معنای متکثر! عده ای آرمانی اش می پندارند و دیگری بی آرمان ، بی معنا. و خلاصه "هر کسی از ظن خود شد یار من" اند.

تمام این تعریف ها به شخص تعریف کننده بر می گردد؛ آگاهانه یا ناآگاهانه! چرا؟ زیرا هر کس با توجه به درک و تجربه و فرهنگ خود به قضیه می نگرد. آن که شعر را وزن و قافیه می داند ، آن قدر در گذشته مانده که فقط سخن گذشته گرایان را می پذیرد و حاضر نیست به زمان خود بیاید یا کنکاش کند. از برخورد آرا می ترسد. نقد را نمی پذیرد . به نظر دیگران به دیده ی تحقیر می نگرد و گاهی دلش می خواهد ترمز دستی جامعه را چنان محکم بکشد که همه ی مسافرانش پرتاب شوند و به عقب چه بهتر! دیگران هم با محدودیت های خود به آن شکل هایی که اشاره شد ، سعی در بردن کاروان شعر به بیابان خود هستند.

در جامعه ای فرمان صادر می شود که حالا وقت شادی است؛ هر طور می خواهید شادی کنید. البته محدوده ی زمانی را مطرح نمی کنند و تو به عقب بر نمی گردی ، در جامعه ای تا دیروزش:

"گویند که حرف عشق مگویید و مشنوید مشکل حکایتی ست که تقریر می کنند" (حافظ)

چند صباحی که می گذرد، دستور توقف صادر می شود.شادی به پایان رسید! و تو مست از می دوشینه ، کارهایی نیز انجام می دهی .فردایش دوباره همان ممنوعیت قبلی به سراغت می آید.

حالا بگذار یک شاعر در این جور جامعه بنشیند و از گل و بلبل بگوید. یا از چیزهایی بگوید که نه من می فهمم نه تو و شاید نه خودش. خب پسامدرن خوبی اش به این است که "ما از وافور کشیدن پوپوف زدنش را یاد گرفته ایم!"

بیایید یک بار دیگر کمی شعر را تعریف کنیم "بیان درک و احساس و وصف و باور شاعر به زبانی حسی، غیر مستقیم، جذاب ، بکر، ناشنیده و نادیده که بتواند تکانی به مخاطب بدهد؛ به فکرش فرو ببرد؛ حسی را در او برانگیزد ؛ به هم نوایی و همدلی و همدردی با گوینده واداردش و بسیاری دیگر که شما هم می پذیرید و می گویید.

شاعر جان ! حالا بنشین ودر این وانفسا از "راستی راستی دارم عاشق می شم" و احتمالا دارم عاشق می شم" و "بعد بعدش دیگه عاشق می شم" و...یا به شکل دادایی عمل کن. " روزنامه ، قیچی ، بز آمد. چرا غمگینی ؟ با این آسمان سفید ، چقدر به تو میآد! وای! مردم از خوشی! کی افسارش را می کشی. خب در آمد!

حتما لازم نیست بیانیه ی سیاسی بدهی و فتوا صادر کنی. کسی از تو شاعر این را نخواسته است. اگر در آن سوی مردم نشسته ای و می خواهی دلال باشی که هیچ. کسی به تو کاری ندارد . ولی اگر دل داری و فتنه و جنگ می بینی ، بگو"به آن زبان که تو دانی"

گاهی تمام تعریف ها در مقابل واقعیت رنگ می بازند و تو شاعر می مانی که با انبوه این سیاهه ها چه کنی! راست چین و چپ چین و وسط چینش هم دیگر فایده ای ندارد.البته اگر بخواهی با نگاهی تازه به پدیده ها با همان زبان حسی که می تواند فکر و احساس تو را به مخاطب برساند، صبحبت کنی و همه ی امکانات شعر را در نظر بگیری و طبیعی هم باشد، خیلی دشوار است. هم از طرف زورمندان و هم طرفداران قدرت در کسوت شاعر و فیلسوف و مهندس و دکتر! زیر فشاری. از اجانب حمایت می کنی! با ملیت و مردم خودت دشمنی! از تئوری غرب وام می گیری ، پس غربی هم که هستی!

اهل خشونت نیستی. اهل بده بستان سیاسی و اخلاقی و اجتماعی نیستی. کاسب کار نیستی پس غمت نباشد. کارت را بکن و شعرت را بگو"تو بگو با زبان دل خویش /هیچ گوی نپسندد آن را"

غرض .در جامعه ی امروز یک میلیون شاعر لازم نیست. یکی دو تا با همان صفت ها که باشند خوب است. کافی هم شاید باشند. بیش ترش ، اشکالی ندارد."ما را که ندارد ضرری هیچ، شما را"

دوستان دکتر و مهندس و ارباب و عالم و دیندار و مفتی و صوفی و دانشجو و فرا فرهنگی و کامروا و دست و دل باز کامران و خوش خدمت و خوش چهره دارندمی سازند نه می تازند. چنان می بندند که اگر سقف هم پایین بریزد تقصیر آن چموش صهیونیستی است! بسرا بسرا و گریه هایش را ببین! یادت نرود عزیز دل برادر ! شاعر جان!

آخ مردم از خوشی! خدایا مددی!