نقد شعر "بی خوابی" سروده ی اصلان قزللو
" بی خوابی " کار کوتاه و زیبایی از شاعر عزیزمان اصلان قزللو ست ، با خواندن این شعر زیبا برآن شدم تا مختصری برآن بنویسم تا شما عزیزان را هم در خوانش این شعر شریک کنم ، امیدوارم مورد توجه و استفاده تان قرار بگیرد .
" بی خوابی "
چشمی باز و
چشمی نیم بسته
تبرزن
تبرزیرسر
دیوانه اش کرده
خواب رویش جوانه ای
بر دسته ی تبر !
شعر یک کاراکتر اصلی ویک کاراکتر در سایه دارد : تبرزن و جوانه .
از زیبایی های این کار کوتاه این است که حضور شخصیت اصلی زیر بارسنگین حضور غیر مستقیم شخصیت دوم ( جوانه ) قرارگرفته است . شعر با ترسیم فضای بی خوابی که اسم شعر هم هست شروع می شود :
چشمی باز و
چشمی نیم بسته
در واقع نوعب بی خوابی پراضطراب و آزاردهنده ، که چشم ها کاملا باز نیستند ، توی این حالت از بی خوابی توهمات و پدیده هایی که آدمی را آزار می دهد سراغ تصورات و افکارش می آید . این وضعیت بد مربوط به کیست ؟ " تبرزن " که یک باره توسط شاعر به خواننده معرفی می شود . حال باید دید این بی خوابی تبرزن به چه دلیل است ؟ سوالی که خواننده را به ادامه ی شعر تشویق می کند :
تبر زیر سر
دیوانه اش کرده
خواب رویش جوانه ای
بر دسته ی تبر !
درواقع با چند سطر خبری، شاعر دلیل بی خوابی و آشفتگی تبرزن را برای خواننده می آورد .
" تبر زیرسر " بودن ، نشان از آمادگی فاعل برای دفاع و حمله ی همیشگی دارد ، درواقع با این تعبیر شاعر خواسته شخصیت اصلی شعر را همیشه نگران نشان داده و بی اعتمادی اورا به پیرامون متذکر شود . حال این تبرزن آماده ی دفاع و حمله به کدام دشمن یا دشمنان است که او را برآشفته و دیوانه اش کرده اند ؟ دو سطر آخر شعر به زیبایی این علت را مشخص کرده است :
خواب رویش جوانه ای
بر دسته ی تبر !
اینجا یک تاکید و غلو در بطن شعر مستتر است ، درواقع تبرزن نه از خود جوانه بلکه حتی از خواب دیدن چنین رویشی دیوانه شده است ! و این اشاره به شدت و حدت ترس تبرزن از جوانه ، نشان از عمق هراس تبرزن را می دهد که جالب است . از طرف دیگر با آوردن " ی " در انتهای " جوانه " درواقع این شخصیت دیگر شعر را هم محدود کرده است تا نهایت بی قراری و دیوانگی تبرزن را بیشتر و بهتر نشان بدهد ، چراکه ترس تبرزن از رویش حتی یک جوانه است !
حال همه ی این هراس و ترس تبرزن را در یک سر معادله داریم ، در سر دیگر این معادله یک کشف جدید دیگری را اشاره می کنیم :
بر دسته ی تبر !
به دیگر عبارت ، این جوانه دوروبر تبرزن نمی روید ، بلکه قرار است کنارگوش تبرزن و بسیار نزدیک به وی بروید ! وهمین می تواند دلیل این همه هراس را در تبرزن به خوبی توجیه کند !
شعر در فرم و ساختار بسیار منسجم است . ارتباط عمودی سطرهای شعر بسیار خوب است ، واژه ای اضافی را نمی توان در این کار کوتاه پیداکرد و چیدمان واژه ها به زیبایی صورت گرفته است . برای نمونه در فرم :
همه ی داستان حول و حوش " تبرزن " می چرخد ، پس شاعر وی را در وسط شعر آورده است تا مرکزیتی به ظاهر این شخصیت بدهد . از طرفی در معنا ، ایماژ و اشاره ، شخصیت " جوانه " را که درواقع نقش مثبت این روایت است در محتوا و مفهوم به زیبایی برای خواننده برجسته تر کرده است .
پایان شعر بسیار خوب و کوبنده است و خواننده را کاملا غافلگیر می کند .
شعر زیبایی بود ، فضای محدود سایت اجازه ی پرداخت بیشتر به این شعر را نمی دهد ، امیدوارم اصلان عزیز ، پوزش مرا به خاطر کوتاهی ها بپذیرند .
برای شاعر فرداهایی سرشار زیبایی و عشق آرزومندم .
شوان کاوه:سایت شعر نوwww.shereno.com
اصلان قزللو-شاعر و نویسنده و منتقد ادبی-عضو انجمن نویسندگان کودک و نوجوان